Pixels, resolutie, dpi, en compressie

Groot scherm, resolutie van 6x8 pixels
Een resolutie van 8 x 6 pixels
op een 'groot' scherm
Klein scherm, resolutie van 6x8 pixels
Een resolutie van 8 x 6 pixels
op een 'klein' scherm
Groot scherm, resolutie van 16x12 pixels
Een resolutie van 12 x 16 pixels
op een 'groot' scherm

Pixels zijn digitale beeldpuntjes, dpi gaat over de dichtheid van beeldpunten op papier. Met compressie pers je een afbeelding in elkaar, waardoor het minder zwaar weegt in kb of mb. Dit gaat ten koste van de beeldkwaliteit. Resolutie duidt op het aantal pixels op een scherm.

Wat is een pixel?

Een pixel is een beeldpuntje op het scherm.

Wat is resolutie?

De resolutie van een scherm geeft aan uit hoeveel pixels in de hoogte en breedte het beeld is opgebouwd:

  • 1024 x 768
  • 1280 x 800
  • 1280 x 1024
  • 1440 x 900

enzovoort, er zijn vele verschillende resoluties, en vele verschillende schermen, in grootte en in verhouding (van vierkant tot breedbeeld).

In de voorbeelden staat er steeds een plaatje van 5 pixels hoog en 6 pixels breed op verschillende schermen, met verschillende resoluties.

Wat is DPI?

DPI is alleen interessant voor afdrukken. Het is van geen enkel belang voor afbeeldingen op een beeldscherm.

DPI betekent Dots Per Inch, ofwel het aantal beeldpuntjes op 1 inch. 1 inch is 2,54 centimeter. DPI is de dichtheid van puntjes op papier:

  • Om iets netjes af te drukken moet het minstens 150 dpi zijn, anders gaat het er vaag uitzien.
  • Een drukker (of als je foto's afdrukt) vraagt 300 dpi of zelfs 600 dpi, dat moet er heel fijntjes uitzien.
inktzwam_scherp (30K)
Hoge dpi = fijn beeld
inktzwam_vaagst (16K)
Te lage dpi = vaag

Rekenvoorbeeld:

Stel, je wilt een digitale foto uitprinten op ansichtkaartformaat (10,8 x 14,4 cm). Je camera maakt foto's van 1704 x 2272 pixels. Dat is 1704 x 2272 = 3,8 miljoen pixels. Dat is wat de aanduiding op je camera betekent, 4 miljoen pixels, 8 miljoen, 12 miljoen of tegenwoordig al 16 miljoen pixels of meer. Als je jouw foto, van 3,8 miljoen pixels, op ansichtkaartformaat wilt afdrukken, kun je dat op wel 400dpi doen, want:

  • 1704 pixels / 400 dpi = 4,26 inch = (4,26 x 2,54 = ) 10,8 cm
  • 2272 pixels / 400 dpi = 5,68 inch = (5,68 x 2,54 = ) 14,4 cm

Dit soort dingen kun je uitproberen in je beeldbewerkingprogramma: Open een foto, kijk hoeveel pixels hoog en breed hij is, kies 'formaat wijzigen'. Nu kun je spelen met andere waarden voor dpi, en zien hoe groot de foto dan in cm op papier zou worden.

Als je een foto in een tekstbestand opneemt, kun je de foto verkleinen, zodat het bestand niet onnodig groot wordt. Bedenk hoe groot de foto moet worden in cm op je A4 papier, en houd bijvoorbeeld 150 dpi aan, zodat het nog mooi afdrukt. Laat je beeldbewerkingprogramma zo de foto verkleinen. Je ziet dan dat de grootte in pixels is aangepast.

Hoe groot moet een schermafbeelding zijn?

Deze vraag is van belang als je foto's op een website wilt gebruiken.

Bij een afbeelding op het scherm gaat het om de hoogte en de breedte ervan in pixels. Voor het scherm maakt het dus niet uit wat de dpi van een afbeelding is: de dichtheid van beeldpuntjes is altijd die van het betreffende scherm. Een afbeelding voor het scherm maak je op maat door de lengte en breedte in pixels aan te passen.

Hoe groot de afbeelding op een scherm komt te staan, hangt af van hoe de resolutie van dat scherm staat ingesteld. Dat zie je aan de voorbeeldplaatjes over resolutie helemaal bovenaan. Ga ervan uit dat je afbeelding minimaal op een scherm met een resolutie van 1024 x 768 past, zonder dat mensen hoeven scrollen. Houd genoeg marge aan voor wat er verder aan werkbalken van de browser of dingen op je webpagina de beschikbare ruimte inperken.

Wat is compressie?

Compressie gaat niet over het formaat, in pixels noch cm. Compressie gaat over de opslag: met een sterke compressie wordt de foto kleiner in gewicht, wat betreft kilobytes of megabytes. Om dat te bereiken, probeert het programma dat je daarvoor gebruikt zoveel mogelijk informatie van het beeld samen te vatten. Dit heeft logischerwijs kwaliteitsverlies tot gevolg.

Wil je foto's afdrukken, houd ze dan op de beste kwaliteit, en schaf gewoon een grotere geheugenkaart aan voor in je camera.

Voor het web (of om te e-mailen) speelt het gewicht wel een grote rol: hoe zwaarder de afbeelding, hoe langer het laden duurt (zeker met meer afbeeldingen op een pagina).

Voorbeeld:

  • Origineel uit de camera: 1536 x 2048 pixels 1,24 mb
  • Verkleind voor website: 300 x 400 pixels 30 kb

Dat is ongeveer 40x kleiner in gewicht, en laadt dus 40 x sneller.

jpg_saveoptions (23K)
Save options in Irfanview

Compressie kun je kiezen op het moment dat je een afbeelding opslaat. De vraag luidt meestal op welke kwaliteit de afbeelding moet worden bewaard. Soms is dat in procenten (0 - 100%), bij andere programma's op een schaal van 1 tot 10. Daarbij geeft 10 (of 100%) de hoogste kwaliteit, en dus de minste compressie.

Richtlijnen voor compressie op het web:

  • Voor grote afbeeldingen die er goed uit moeten zien: 75 tot 80% kwaliteit
  • Thumbs (miniaturen): 50 tot 60%
  • Achtergrondafbeeldingen: 25 tot 50 %

Uiteraard is dit afhankelijk van de eigen smaak en afbeeldingen. Je kunt in sommige programma's, zoals Irfanview, ook uitvinken dat allerlei andere informatie (EXIF, IPTC, JPG-comment) wordt opgeslagen in de foto. Dat scheelt ook in het aantal kb.